શ્રુતસાધનામાં સાધ્વીજી ભગવંતોનું પ્રદાન
By Muni Vairagyarativijay Gani
Summary
મુનિ વેરાગ્યરતિવિજય ગણી આ લેખમાં શ્રુતસાધનામાં સાધ્વીજી ભગવંતોના યોગદાનનું વિશ્લેષણ કરે છે. તેઓ குறிப்பிடે છે કે જૈન ઇતિહાસમાં પુરૂષ સાધુઓની પરંપરા તો સુસંગત રીતે લખાઈ છે, પરંતુ આર્યિકા তথা સ્ત્રી સાધ્વીઓની કામગીરીના દસ્તાવેજો વિખૂંટા રીતે મળે છે. લેખમાં નોંધવામાં આવ્યું છે કે અનેક સાધ્વીજી ભગવંતોએ ગ્રંથ રચનામાં સહાય કરી, હસ્તપ્રતો લખી અને લખાવી, અને શાક્ત મુનિ સાહુઓને લેખન‑પાઠનમાં સહકાર આપ્યો. લેખક ઐતિહાસિક ઉદાહરણો આપે છે જેમકે જ્ઞાનશ્રી આર્યિકા, જેમણે ‘ન્યાયાવતારસૂત્ર’ પર ટીકા લખી; અને અન્ય સાધ્વીઓ, જેઓએ ગ્રંથ ભંડારોથી પુરૂષ મુનિઓની સાથે કાર્ય કર્યું. તેઓ ચર્ચા કરે છે કે કેવી રીતે સાધ્વીજીઓએ નવા ગ્રંથોની રચના ઉપરાંત ગ્રંથોના સંરક્ષણ અને સંપાદન ક્ષેત્રે પાત્રભેદ ભજવ્યો. લેખમાં સાધ્વીજીઓના ત્યાગ, દક્ષતા અને શિક્ષણને માન્યતા આપવામાં આવી છે. લેખક આ નિષ્કર્ષે પહોંચે છે કે જૈન શિક્ષણ પરંપરાનો આImportant ભાગ mainstream ઇતિહાસમાં વધુ ધ્યાન પામવો જોઈએ.
Conclusion
આ લેખ સ્પષ્ટ કરે છે કે શ્રુતસાધનામાં સાધ્વીજી ભગવંતોની ભૂમિકા અવગણ્ય નથી. તેમને ગ્રંથ રચના, સંરક્ષણ અને શાસ્ત્રઆધ્યયનમાં મહત્વનું યોગદાન આપ્યું છે, જેને જૈન ઇતિહાસમાં યોગ્ય સ્થાન આપવું જરૂરી છે.